داستان ریاست فیفا؛ صندلی قدرت که فقط ۹ صاحب داشته است/ اینفانتینو در پی ادامه حکمرانی در روزهای جنجالی

فیفا در ۱۲۲ سال تاریخ خود تنها ۹ رئیس داشته و حالا جانی اینفانتینو در صورت پیروزی دوباره در انتخابات ۲۰۲۷ می‌تواند به یکی از طولانی‌ترین دوره‌های ریاست در تاریخ این سازمان برسد. در تاریخ ۱۲۲ ساله فیفا، فوتبال جهان قهرمانان زیادی داشته، اما بالاترین جایگاه مدیریتی این نهاد تنها بین ۹ نفر تقسیم شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد ریاست فیفا معمولاً جایگاهی با تغییرات سریع نبوده و روسای این سازمان اغلب دوره‌های طولانی در قدرت مانده‌اند. فیفا از زمان تأسیس در پاریس در ۲۱ مِی ۱۹۰۴ تاکنون تنها ۹ رئیس رسمی داشته است. این در حالی است که این نهاد امروز ۲۱۱ فدراسیون عضو دارد؛ یعنی حتی بیشتر از تعداد اعضای سازمان ملل. همین موضوع باعث شده ریاست فیفا یکی از ماندگارترین جایگاه‌های مدیریتی در دنیای ورزش باشد. رابرت گِرین، نخستین رئیس فیفا، تنها دو سال در این سمت حضور داشت (۱۹۰۴ تا ۱۹۰۶)، اما جانشین او، دنیل برلی وولفال، ۱۲ سال ریاست کرد و در دوران حضورش در این سمت از دنیا رفت. پس از آن، دوره‌های طولانی ریاست آغاز شد. ژول ریمه، رئیس فرانسوی فیفا، با ۳۳ سال حضور در این سمت (۱۹۲۱ تا ۱۹۵۴) طولانی‌ترین دوره ریاست در تاریخ این سازمان را به نام خود ثبت کرد. او همچنین نقش مهمی در شکل‌گیری جام جهانی داشت. رودولف سیلدرایرس و آرتور دروری دوره‌های کوتاهی در ریاست فیفا داشتند که با مرگ آنها پایان یافت. پس از آنها، استنلی راس به مدت ۱۳ سال (۱۹۶۱ تا ۱۹۷۴) رئیس فیفا بود. در ادامه، دو رئیس تأثیرگذار در دوران مدرن فیفا روی کار آمدند. ژائو هاولانژ برزیلی طی ۲۴ سال ریاست (۱۹۷۴ تا ۱۹۹۸) فوتبال را به یک تجارت جهانی تبدیل کرد و پس از او سپ بلاتر ۱۷ سال (۱۹۹۸ تا ۲۰۱۵) ریاست فیفا را برعهده داشت؛ دوره‌ای که پس از رسوایی فساد موسوم به «فیفا گیت» به پایان رسید. آمار نشان می‌دهد این روند اتفاقی نبوده است. از ۹ رئیس فیفا، ۶ نفر بیش از ۱۰ سال در این سمت باقی مانده‌اند و میانگین مدت ریاست در این سازمان بیش از ۱۳ سال بوده است. تا پیش از بحران سال ۲۰۱۵، اساسنامه فیفا محدودیتی برای تعداد دوره‌های ریاست نداشت و روسا می‌توانستند بدون محدودیت برای انتخاب مجدد اقدام کنند. ساختار انتخاباتی فیفا نیز بر پایه یک سیستم یک کشور، یک رأی استوار است؛ به این معنا که قدرت رأی یک فدراسیون به موفقیت یا جایگاه فوتبالی آن کشور ارتباطی ندارد. پس از رسوایی‌های سال ۲۰۱۵، فیفا اصلاحاتی را تصویب کرد که بر اساس آن رئیس این سازمان می‌تواند حداکثر سه دوره چهار ساله، یعنی ۱۲ سال، در این سمت باقی بماند. با این حال، این قانون درباره جانی اینفانتینو با تفسیری خاص اجرا شد. اینفانتینو در سال ۲۰۱۶ جانشین سپ بلاتر شد و سه سال باقی‌مانده از دوره او را تکمیل کرد، اما این دوره به‌عنوان یک دوره رسمی ریاست محاسبه نشد. به همین دلیل، نخستین دوره رسمی ریاست اینفانتینو از سال ۲۰۱۹ آغاز شد. او در مارس ۲۰۲۳ در کنگره فیفا در کیگالی رواندا، بدون داشتن رقیب، دوباره انتخاب شد. اگر اینفانتینو در انتخابات مارس ۲۰۲۷ نیز پیروز شود و دوره چهار ساله بعدی را کامل کند، مجموع حضور او در رأس فیفا به ۱۵ سال خواهد رسید؛ بیشتر از سپ بلاتر و استنلی راس و تنها کمتر از ژائو هاولانژ و ژول ریمه. FFE قرار بود به‌عنوان یک شرکت زیرمجموعه فیفا فعالیت کند و بخشی از درآمدهای جام جهانی را مدیریت کند؛ طرحی که برخی آن را تلاش برای خصوصی‌سازی درآمدهای جام جهانی می‌دانستند و با واکنش‌های زیادی روبه‌رو شد. یوفا با ۵۵ فدراسیون عضو، اعلام کرد تا زمان کنار گذاشته شدن کامل این پروژه، رقابت‌های آینده فیفا را تحریم خواهد کرد. کونکاکاف نیز با این طرح مخالفت کرد و کنفدراسیون فوتبال آسیا نگرانی خود را درباره آن اعلام کرد. در نهایت، این پروژه کنار گذاشته شد. یکی از نام‌هایی که برای رقابت با اینفانتینو مطرح شده، ناصر الخلیفی، رئیس پاری‌سن‌ژرمن است؛ گزینه‌ای که گفته می‌شود مورد توجه برخی مدیران اروپایی قرار گرفته است. همچنین نام ویکتور مونتالیانی، رئیس کونکاکاف، نیز به‌عنوان گزینه احتمالی مطرح شده است؛ هرچند تا چند هفته قبل تصور نمی‌شد اینفانتینو رقیب جدی داشته باشد. تاریخ فیفا نشان داده تغییر قوانین همیشه به معنای تغییر ساختار قدرت نیست. ریاست این سازمان در بیشتر مواقع در اختیار مدیرانی بوده که دوره‌های طولانی در رأس آن حضور داشته‌اند. اگر اینفانتینو بتواند در سال ۲۰۲۷ نیز پیروز شود، این روند ادامه پیدا خواهد کرد؛ اما شکست او می‌تواند نخستین تغییر بزرگ در رأس فیفا طی چند دهه اخیر باشد. در این رابطه بخوانید: تاج ریاست فیفا روی سر چه کسی می‌نشیند؟ ۶ رقیب برای اینفانتینو همچنین بخوانید: در نشست اضطراری فیفا در مراکش چه گذشت؟ عذرخواهی از ۲۱۱ عضو و حمایت دوباره از اینفانتینو پیش از انتخابات